Kalibreren
Kalibreren is het bepalen van de metrologische karakteristieken van een instrument. Dit gebeurt door een directe vergelijking met (meet)standaarden. Daarbij wordt een kalibratiecertificaat uitgegeven en (meestal) een kalibratiesticker geplakt. Op basis van deze informatie kan een gebruiker bepalen of het instrument geschikt is voor de desbetreffende toepassing.
Meer informatie kan worden verkregen door een van de volgende termen aan te klikken:
- (meet)standaard
- internationale (meet)standaard
- primaire standaard
- referentiestandaard
- werkstandaard
- herleidbaarheid
- kalibratie
- referentiemateriaal
- gecertificeerd referentiemateriaal
Internationale Vocabulaire VIM
Een complete lijst van termen in het Engels en Frans vindt U in de Internationale Woordenlijst van Basis- en Algemene termen in de metrologie, de ‘International Vocabulary of Basic and general terms in Metrology, VIM. Dit is een gezamenlijke uitgave van de OIML, BIPM, IEC, IFCC, ISO, IUPAC en IUPAP. Het document kan besteld worden bij het Nederlands Normalisatie instituut NEN.
(meet)standaard
Stoffelijke maat, meetinstrument, referentiemateriaal of meetopstelling die tot doel heeft, een eenheid of één of meer bekende waarden van grootheden te definiëren, te verwezenlijken, te beheren of te reproduceren, om als referentie te dienen.
Voorbeelden
a) 1 kg massastandaard
b) 100 S standaardweerstand
c) standaardampèremeter
d) cesiumfrequentiestandaard
Internationale (meet)standaard
Standaard die door een internationale overeenkomst is aangewezen om als basis te dienen voor het vaststellen van waarden van andere standaarden van de betrokken grootheid.
primaire standaard
Standaard die is aangewezen of wijd en zijd is erkend als standaard met de hoogste metrologische kwaliteit en waarvan de waarde wordt aanvaard zonder verwijzing naar andere standaarden van dezelfde grootheid.
referentiestandaard
Standaard, beschikbaar op een gegeven plaats of in een gegeven organisatie, en in het algemeen van de hoogste beschikbare metrologische kwaliteit, waaraan metingen worden ontleend die daarmee zijn verricht.
werkstandaard
Standaard die routinematig wordt gebruikt om stoffelijke maten, meetinstrumenten of referentiematerialen te kalibreren of te keuren.
Een werkstandaard wordt in het algemeen gekalibreerd door vergelijking met een referentiestandaard.
herleidbaarheid
Eigenschap van een meetresultaat of de waarde van een standaard waardoor deze in verband kan worden gebracht met bepaalde referenties, gewoonlijk nationale of internationale standaarden, door een ononderbroken keten van vergelijkingen die allemaal bepaalde onzekerheden hebben.
kalibratie
Geheel van handelingen die onder gegeven omstandigheden het verband vastleggen tussen de door een meetinstrument of meetsysteem aangewezen waarden van grootheden, of de door een stoffelijke maat of een referentiemateriaal vertegenwoordigde waarde, en de overeenkomstige door standaarden verwezenlijkte waarden.
Opmerkingen
1. Het resultaat van een kalibratie laat ofwel het toekennen van waarden van meetgrootheden aan de aanwijzingen, ofwel het bepalen van wijzigingen met betrekking tot aanwijzingen toe
2. Een kalibratie kan ook dienen voor het bepalen van andere metrologische eigenschappen zoals het effect van invloedsgrootheden
3. Het resultaat van een kalibratie kan worden vastgelegd in de vorm van een document dat soms kalibratiecertificaat of kalibratierapport wordt genoemd
referentiemateriaal (RM)
Materiaal of stof waarvan één of meer eigenschappen voldoende homogeen en goed zijn gedefinieerd om te worden gebruikt voor de kalibratie van een apparaat, de beoordeling van een meetmethode of voor het toekennen van waarden aan materialen.
Opmerking
Een referentiemateriaal kan bestaan in de vorm van een zuiver of gemengd gas, vloeistof of vaste stof. Voorbeelden zijn: water voor de kalibratie van viscosimeters, saffier als een kalibratiepunt voor warmtecapaciteit in calorimetrie, en oplossingen die voor kalibratie in de chemische analyse worden gebruikt.
gecertificeerd referentiemateriaal (CRM)
Referentiemateriaal, voorzien van een certificaat, waarvan één of meer waarden van eigenschappen worden gecertificeerd door een procedure die herleidbaarheid verschaft naar een nauwkeurige verwezenlijking van de eenheid waarin de waarden van de eigenschappen worden uitgedrukt en waarvan elke gecertificeerde waarde vergezeld gaat van een onzekerheid met een aangegeven betrouwbaarheidsniveau.
